Project

Molecules of Memory

Land

België

Molecules of Memory onderzoekt ons genetisch erfgoed en de evolutionaire afstemming van het menselijk lichaam op een van de meest tot de verbeelding sprekende geuren uit de natuur: geosmine - de aardse geurstof die verantwoordelijk is voor de geur van regen en ook bekend als petrichor. Wanneer geosmine de neus binnendringt, wordt het signaal via de bulbus olfactorius doorgegeven aan onder andere de piriforme cortex en de amygdala, hersengebieden die betrokken zijn bij geheugen en emotie. Deze directe verbinding met het limbische systeem helpt verklaren waarom de geur van regen zo vaak levendige herinneringen en diepe emoties oproept.

De geur wordt geproduceerd door een genetisch gemodificeerde gistcel, Saccharomyces cerevisiae, een van de eerste modelorganismen in genetisch onderzoek waarvan het volledige genoom in kaart is gebracht. Door de metabole routes van de gist aan te passen zodat deze geosmine produceert, wordt de gist onderdeel van een groter netwerk van organismen die met elkaar verbonden zijn door de productie of waarneming van dit molecuul. De aluminium takken dragen een fragiel glazen vat waarin bezoekers de geur van geosmine kunnen ruiken. De cirkel verbeeldt de gist, die groeit in de vorm van oude kaarten van het Belgische dorp Watou en zo een poreuze doorgang opent naar de gelaagde geschiedenis van het gebied. De installatie roept de biodiverse landschappen op die ooit werden gevormd door water, bodem, brouwerij en symbiotisch leven. Oude afbeeldingen van deze kaarten werden omgezet in sjablonen en met gist bespoten, waarna het organisme over het doek groeide en het landschap geleidelijk opnieuw vormgaf. De installatie blijft zich in de loop van de tijd ontwikkelen en aanpassen.

Het werk van Matthijs De Block stelt kritische vragen over de rol van genetische modificatie bij het veranderen van biologische functies en ecologische interacties. Tegelijkertijd wekt het zintuiglijke herinneringen aan vergeten ecosystemen, zoals moerassen, bossen en doorweekte bodems. Onze sterke gevoeligheid voor geosmine verbindt ons met een groter web van leven. Ook insecten, bijen en zelfs kamelen beschikken over specifieke receptoren voor deze geur, wat wijst op een gedeeld evolutionair verleden. De installatie nodigt bezoekers uit om na te denken over hoe onze geërfde zintuiglijke vermogens ons verbinden met onze omgeving en een vorm van verwantschap tussen soorten vormen die in ons eigen genoom is vastgelegd.

Molecules of Memory werd gerealiseerd in samenwerking met Open Biolab Brussels van de Erasmushogeschool Brussel, samen met dr. Tom Peeters, dr. Jolien De Munck en dr. Stijn De Graeve. Daarnaast werkte het project samen met het Research Centre for Preventive Health Innovation (EHB, België). Dr. Peeters, Dr De Munck, Dr De Graeve.