Aflevering 4 met Oron Catts
In de vierde aflevering van Symbiotopics bespreken de nieuwe podcastpresentatoren Noortje en Gijs alles rondom BioArt, samen met Oron Catts, een van de eerste kunstenaars die biotechnologie en kunst met elkaar verbond. Catts wordt vaak beschouwd als een pionier binnen de BioArt en creëerde onder meer halflevende sculpturen om aandacht te vragen voor de problemen die voortkomen uit onze antropocentrische kijk op het leven. Hij richtte het onderzoeksinstituut SymbioticA op, om andere kunstenaars en onderzoekers de mogelijkheid te bieden met biotechnologische middelen te werken. De Australische kunstenaar is gefascineerd door het concept van leven en de manier waarop onze culturele relatie ermee voortdurend verandert. In veel van zijn werken onderzoekt hij het vage grensgebied tussen leven en technologie en de manier waarop de mens probeert de natuur te beheersen. Als samenleving verwachten we vaak dat de natuur zich gedraagt als een perfect werkende technologische machine. Catts vindt het juist interessant wanneer pogingen om levende weefsels volledig onder controle te krijgen mislukken. Een groot deel van zijn werk is dan ook gericht op het vieren van de rommeligheid en onvoorspelbaarheid van het leven en het ter discussie stellen van menselijke controle. In plaats van het leven te willen sturen, onderzoekt Catts liever waar het meebeweegt en waar het zich verzet.
Tijdens het online gesprek met de podcastpresentatoren vertelt Catts vanuit zijn werkplek in Australië over tissue engineering. Met weefseltechnologie kunnen mensen complexe levende materialen creëren en vormgeven op manieren die nooit eerder mogelijk waren. Vanuit historisch perspectief zien we dat mensen in vrijwel alle culturen fantasieën hebben ontwikkeld over chimaeren waarin mens en dier samensmelten. Wat ooit een surrealistisch idee leek, is dankzij moderne biotechnologie inmiddels deels werkelijkheid geworden.
Oron vertelt ook waarom het begrip ‘leven’ zo problematisch is. Er bestaat namelijk geen eenduidige wetenschappelijke definitie van leven. Hoewel een enkele cel vaak wordt beschouwd als de kleinste eenheid van leven, betekent het bijvoorbeeld niet automatisch dat een organisme ‘sterft’ wanneer het DNA-molecuul wordt afgebroken. Tot slot benadrukt Catts dat we, om uiteindelijk een Symbioceen te kunnen realiseren, moeten erkennen dat systemen niet zozeer worden bepaald door harde grenzen tussen leven en technologie, maar juist door stromen, verbindingen en voortdurende uitwisseling.